Bir çiftin düzenli ilişki yapmasına rağmen bebek sahibi olamamasına infertilite (kısırlık) denir. Bir çift için infertiliteden söz edebilmek için kadın yaşı 35 yaşın altında ise 1 yıl, 35 yaşın üzerinde ise 6 ay geçmesi gerekir. Günümüzde infertilite oranı yaklaşık %15’e yükselmiştir.
Normal sıklıkta ilişki yapabilen sorunsuz çiftlerde ilk 6 ayda %50 , 1yıl sonunda %85, 2. yılın sonunda %95 oranında gebelik oluşur. İnfertil çiftlerin yaklaşık %20’sinde bütün testlerin normal olduğu görülmektedir ve bu duruma nedeni bilinmeyen infertilite-açıklanamayan infertilite denmektedir. Nedeni bilinmeyen infertilite durumunda infertilite süresi uzadıkça tedaviden yarar görme oranı düşer. Bu nedenle vakit kaybetmeden gerekli tedavilerin yapılması gebelik şansını arttırır.Bebek sahibi olamayan çiftler doktora başvurduklarında öncelikle detaylı hikaye ve muayene sonucunda bazı testler yapılır. Bu testlerden ilki erkeğin spermiogramının değerlendirilmesidir. 3-4 günlük cinsel perhiz sonucunda uygun koşullarda yapılan spermiogram sonucu mililitrede 20 milyondan fazla sperm sayısı, ileri hızlı hareketin %50 den fazla olması, normal morfolojili sperm oranının Kruger kriterlerine göre %5 den fazla olması gerekir.
Spermiogram sonrası kadının muayenesi ve hormon testlerinin yapılması gerekir. Ultrason muayenesi rahim ve yumurtalıklara ait problemleri gösterebilir fakat rahim ve yumurtalık arasındaki yumurta ve spermin geçişini sağlayan fallop tüplerinin durumunu tam olarak göstermez. Tüplerin değerlendirilmesi için HSG adı verilen radyoopak ilaç verilerek yapılan bir radyolojik inceleme yapılır.
Bütün testler tamamlandıktan sonra infertilite sebebi bulunabilirse buna yönelik tedavi verilir. İnfertilite sebebinin bulunmadığı durumlarda kadın yaşı dikkate alınarak yumurtlamayı uyarıcı ilaçlarla yumurtlama takibi ve zamanlı ilişki , aşılama (intrauterin inseminasyon) veya tüp bebek tedavileri basamaklar halinde uygulanmaya başlanır. İlaçla yumurtalık uyarılması en fazla 6 kez yapılmalıdır. 6 aylık tedavi sonrası gebelik oluşmazsa , aşılama tedavisine geçilir. Aşılma tedavisinde yumurtalıklar tüp bebekte kullanılan yumurtlamayı uyarıcı ilaçları daha küçük dozları ile yapılır. Yumurtalıklardaki yumurta keseleri belli büyüklüğe gelince çatlatma iğnesi yapılarak 35-36 saat sonra erkekten alınan sperm laboratuarda bazı işlemlerden geçirildikten sonra ince bir kanül yardımıyla doğrudan rahim içine verilir. 35 yaşın altında 4 kez , 35 yaşın üzerinde 2 kez aşılama yapmak yeterlidir. Aşılama sırasında olaylar doğala çok yakın olduğu için her tedavi ayı için gebelik şansı yaklaşık %10-15 dir. Yumurtlama uyarıcı ve aşılama tedavileri sırasında yumurtalıklarda zararsız yumurta kistleri oluşabilir. Böyle durumlarda tedavi 1 ay ertelenir veya doğum kontrol hapları ile kistler küçültülür.
Bundan sonraki aşama tüp bebek işlemlerine geçmek olmalıdır. 2 tür tüp bebek işleminden söz etmek mümkündür. Klasik tüp bebek ve mikroenjeksiyon. Klasik tüp bebek ve mikroenjeksiyon yöntemleri laboratuar aşamasına kadar aynıdır. Yumurtalıklar birçok yumurta kesesi oluşturmak üzere uyarılır. Belli büyüklüğe gelen yumurtalar hafif anestezi altında ultrason kılavuzluğunda toplanır, laboratuara alınır . Klasik tüp bebekte her yumurta hücresinin etrafına 50 bin ile 100 bin sperm konur ve bunlardan birinin yumurtayı döllemesi beklenir. Mikroenjeksiyonda her yumurta hücresinin içine 1 adet sperm hücresi mikroskop altında yerleştirilir. Böylece sperm hücresi çok az olan erkeklerin bile bebeklerinin olması sağlanabilir. Döllenme işlemlerinden sonra en iyi kalitedeki 3 embriyo rahim içine ince bir kanül ile yerleştirilir. Tüp bebek işlemleri ile gebelik şansı yaklaşık %50 civarındadır. Tüp bebekte gebelik şansı kadın yaşına çok bağlıdır. 40 yaşından sonra hem yumurta sayısındaki hem de kalitesindeki azalmaya ve rahim zarındaki döllenmiş embriyoyu tutma yeteneğindeki azalmaya bağlı olarak gebelik şansı azalır.
Azospermi adı verilen menide sperm hücresinin bulunmadığı durumlarda TESA veya TESE işlemleri ile testislerden sperm hücresi elde edilerek mikroenjeksiyon uygulanabilir. Böylece normal yollardan bebek sahibi olmaları imkansız olan erkeklerin bebek sahibi olması sağlanabilir.
İnfertilite nedeni ne olursa olsun vakit kaybetmeden gerekli tedavi basamaklarının yapılması çiftin bebek sahibi olabilme şansını arttırır. İnfertilite süresi uzadıkça tedaviden yarar görme şansı giderek azalır.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
